Zeeschildpadden spotten op Bonaire

Welke soorten leven er op Bonaire?

Bonaire herbergt drie van de zeven soorten zeeschildpadden ter wereld — alle drie bedreigd of ernstig bedreigd:

• Karetschildpad (hawksbill, Eretmochelys imbricata) — de meest geziene soort op Bonaire, herkenbaar aan de spitse, snavelachtige bek en het prachtig getekende schild. Karetschildpadden leven jaarrond rond het eiland en zijn verantwoordelijk voor de meeste nesten (gemiddeld zo'n 50 per jaar).
• Groene zeeschildpad (green, Chelonia mydas) — groter en ronder van kop, graast op zeegras. Ook deze soort zie je het hele jaar door, vooral op de zeegrasvelden van Lac Bay.
• Onechte karetschildpad (loggerhead, Caretta caretta) — de zeldzaamste van de drie op Bonaire; deze soort bezoekt het eiland vooral tijdens het nestseizoen.

STCB documenteerde tussen 2003 en 2018 stabiele populaties van groene (rond de 500 individuen) en karetschildpadden (rond de 70) langs de westkust en Klein Bonaire — een teken dat de bescherming werkt.

Waar spot je zeeschildpadden?

De beste plekken om schildpadden te zien:

• Klein Bonaire — het onbewoonde eilandje tegenover Kralendijk heeft heldere, rustige wateren en gezonde riffen; een topplek voor ontmoetingen. Je komt er met een watertaxi.
• Lac Bay — de ondiepe, beschutte baai met uitgestrekte zeegrasvelden is het favoriete graasgebied van groene schildpadden. Aan de kant van Lac Bay waar het rustig is, is de kans groot.
• Westkust-rifspots — plekken zoals Bari Reef, Something Special en de riffen bij de dubbele-rifzones combineren koraal met plekken waar schildpadden rusten en foerageren.
• 1000 Steps — deze bekende duik- en snorkelplek staat bekend om vrijwel gegarandeerde schildpadwaarnemingen.

De beste manier: snorkelen of duiken?

Je hebt geen duikbrevet nodig om schildpadden te zien — veel ontmoetingen gebeuren juist tijdens het snorkelen op ondiepe rif- en zeegrasplekken. Groene schildpadden grazen vaak op nog geen paar meter diepte, prima zichtbaar vanaf het oppervlak.

Ga je duiken, dan zie je schildpadden rustend onder overhangen of langzaam langs de rifwand zwemmen. Blijf altijd op afstand en zwem er nooit achteraan; laat het dier zijn eigen gang gaan. De mooiste ontmoetingen zijn de kalme, waarbij de schildpad jou net zo nieuwsgierig bekijkt als jij hem.

Een compleet overzicht van snorkelplekken vind je in snorkelen op Bonaire: de 12 mooiste plekken.

Nestperiode en broedstranden

De nestperiode loopt globaal van mei tot in het najaar, met uitkomende nesten tot in het late seizoen. Vrouwtjes komen 's nachts aan land om hun eieren in het zand te leggen. De belangrijkste broedstranden liggen op Klein Bonaire en de zuidelijke stranden; groene schildpadden nestelen bij voorkeur in de zandduinen van Playa Chikitu aan de wildere oostkant van het eiland.

Tijdens het nestseizoen zijn sommige stranden of stranddelen afgezet of gelden er extra regels. Nesten worden gemarkeerd en gemonitord — kom nooit aan een markering of nest.

Sea Turtle Conservation Bonaire (STCB)

Sea Turtle Conservation Bonaire (STCB) is de organisatie die zich sinds jaar en dag inzet voor de bescherming van de zeeschildpadden van het eiland. Staf en vrijwillige beach keepers monitoren de nestplekken op Bonaire en Klein Bonaire: ze zoeken nieuwe nesten, volgen de nestactiviteit en houden sporen in de gaten. Ook doet STCB onderzoek (onder meer met zenders) en geeft het voorlichting.

Wil je bijdragen, dan kun je STCB steunen of — buiten het broedseizoen om — soms meehelpen. Meld nestsporen of een gewonde schildpad altijd bij STCB.

De regels: kijken, niet aanraken

Zeeschildpadden zijn beschermd. Houd je aan deze regels, zodat ook de volgende bezoeker ze kan zien:

• Bewaar afstand — blijf minimaal ongeveer 3 meter van een schildpad.
• Raak nooit aan en probeer nooit mee te zwemmen of vast te houden.
• Voer ze niet en verstoor grazende of rustende dieren niet.
• Gebruik geen flitser vlak bij hun kop.
• Blijf van nesten en markeringen af op de broedstranden.
• Laat geen afval achter, zeker geen plastic — een van de grootste bedreigingen voor schildpadden.

Deze regels vallen onder de bescherming van het Bonaire National Marine Park; overtreding kan een boete opleveren.

Bedreigingen en waarom bescherming nodig is

Alle drie de soorten op Bonaire zijn bedreigd of ernstig bedreigd. De belangrijkste bedreigingen zijn wereldwijd én lokaal:

• Plastic en afval in zee — schildpadden verwarren plastic zakjes met kwallen en raken verstrikt in visnetten en lijnen.
• Verlies van broedstranden — bebouwing, verlichting en verstoring maken stranden ongeschikt om te nestelen. Kunstlicht kan pas uitgekomen schildpadjes desoriënteren, waardoor ze de verkeerde kant op kruipen.
• Aanvaringen met boten en verstoring door zwemmers die te dichtbij komen.
• Klimaatverandering — de temperatuur van het zand bepaalt het geslacht van de jongen, waardoor opwarming de sekseverhouding kan verstoren.

Juist omdat Bonaire zijn kustzone al sinds 1979 beschermt en organisaties als STCB de nesten monitoren, houden de populaties hier stand. Dat maakt jouw gedrag onder water direct relevant: afstand houden en geen afval achterlaten is bescherming in de praktijk.

Beste tijd en tijdstip om te spotten

Karet- en groene schildpadden zie je het hele jaar door, dus je hoeft je reis er niet op te plannen. Toch zijn er kansrijkere momenten:

• Vroeg in de ochtend is het water het rustigst en helderst, en zijn schildpadden actief aan het foerageren.
• Rond de zeegrasvelden van Lac Bay grazen groene schildpadden vaak in de ochtend.
• In het nestseizoen (mei tot najaar) is de kans op activiteit rond de zuidelijke stranden en Klein Bonaire groter, al blijven nachtelijke nestbezoeken iets voor de monitoring van STCB, niet voor toeristen.

Wat te doen bij een gewonde of gestrande schildpad?

Zie je een schildpad die gewond is, verstrikt zit in plastic of visnet, of gedesoriënteerd op het strand ligt? Raak hem niet aan en probeer hem niet zelf terug te zetten. Noteer de locatie, houd afstand, en neem contact op met Sea Turtle Conservation Bonaire (STCB). Ook nestsporen in het zand meld je bij STCB, zodat zij het nest kunnen markeren en beschermen. Zo help je het meest.